برخی روایتها هرچند متعلق به جغرافیا و تاریخ دیگری و دوراز ذهن و دسترس میتوانند به نحو غریب و دردناکی روایتگر زندگی امروز ما باشند.
بازبینی فیلم z
مرجان والا، روزنامه نیم نما
فیلم z محصول 1969 فرانسه ساخته کوستا گاوراس به بیان برههای از تاریخ یونان میپردازد که با نام حکومت ژنرالها معروف شدهاست. یونان در دوران پیش از مسیحیت به دلیل فرهنگ و تمدن طلایی خود به نقطه عطفی در تاریخ اروپا و جهان تبدیل شدهبود، نقطه اوج این درخشش در ساختار حاکمیت یونان بود، اولین در جهان که تا قرن 20 نیز دیگر تکرار نشد، یعنی دموکراسی هرچند محدود به گروه محدودی یعنی مردان سفید پوست آزاد. اما یونان در قرن بیستم با یک نام شناخته میشود: حکومت ژنرالها.
Z داستان حمله به یکی از نمایندگان حزب مخالف دولت توسط نیروهای غیردولتی بیان میکند، چگونه یک خبرنگار حقیقت را کشف میکند و چگونه با دیگر داستان وارونه جلوه داده میشود. اما نکته جالب برای من هیچکدام از اینها(حکومت نظامیان، رسانهها...) نبود، بلکه پاسخ به سوالی بود که مدتها داشتم. نیروهای غیررسمی که دست به خشونت گسترده علیه معترضان و فعالان اجتماعی میزنند، چه کسانی هستند؟
فیلم روایتگر جایگاه گروههای اجتماعی گوناگونی است: نظامیان، خبرنگاران، فعالان سیاسی و مدنی منتقد، روزنامهنگاران و معترضان و چگونگی روابط و نگرشهای این گروه را نسبت به یکدیگر و نحوه جهانبینی آنها را نشان میدهد.
افرادی که نماینده مجلس را ترور میکنند و به صورت عریان دست به خشونت میزنند در استخدام رسمی هیچ نهاد دولتی نیستند، مشاغل سطح پایینی مانند دستفروشی دارند، در مناطق فقیر نشین زندگی میکنند، مشکلات خانوادگی دارند، کمتر مقام دولتی را از نزدیک میشناسند و حتی برخلاف ادعایشان روحانیت سنتی و معتبر از آنها حمایت نمیکند، اما در سرخوشی دیوانهوار دست به خشونت میزنند، به آن افتخار میکنند و زمانی که کارایی خود را از دست میدهند به راحتی حذف میشوند. نفرت و خشم و رفتار نابهنجار آنان قابل درک است اما چرا منتقدان اجتماعی را هدف خشم خود قرار میدهند؟ گروهی که هیچ نقشی در موقعیت جاری ندارند.
خشونت نمایان برای حذف مخالفان ویژگی شهرها است. روستاییان با وجود پایبندی بیشتر به مذهب و سنت به دلیل همبستگی درونی قدرتمند، از خشونت فیزیکی که عاملی در جهت تفکیک اعضای جامعه است، به شدت پرهیز میکنند. مناسک سیاسی در شهرهای مدرن رخ میدهند که بافت اجتماعی متکثری دارند، تا به این ترتیب با نمایش باشکوه یک روایت یا یک جهانبینی بتوان به حاکمیت مشروعیت بخشید. اگر تسخیر خیابانهای(به عنوان فضایی عمومی و پذیرای تکثر جامعه شهری) به این شکل میسر نشد،میتوان این بازپس گیری را با خشونتی مقدس انجام داد. اما درزمانهای که تمام کشورها را ناگزیر از پذیرش دولت در شکل مدرن کردهاست، خشونت به دست نیروهای رسمی میتواند مشروعیت ساختار سیاسی را به زیر سوال ببرد. گزینه مناسب استفاده از گروههایی در میان عامه مردم است که وابستگی رسمی به دولت ندارند و به این ترتیب این گونه مطرح میشود که مردم خود دست به مجازات کسانی زدهاند که ارزشهای جامعه را زیر پا گذاشتهاند.
اما این گروهها چه کسانی هستند؟ گروههای فقیر شهری در چنین جوامی با گروههایی که قدرت سیاسی و اقتصادی را در اختیار دارند پیوند بیشتری مییابند تا کسانی که مانند خود آنها از نابرابریها رنج میبرند. هر دو از خاستگاههای مشابهی برخاستهاندوامکان تحرک عمودی در میدان قدرت سیاسی و اقتصادی برای آنان میسرتر است تا راه یافتن به میان گروههای منتقد(روشنفکران) که سرمایههای فرهنگی را در اختیار دارند. گروهی که نماینده تمامی آن چیزهایی است که این گروه از آن متنفر هستند. تحصیلات، دانش، فرهنگ والا و امکان عبور از از این شرایط. به این ترتیب گروههایی که شبکههای حمایتی روستا را از دست دادهاند و در شهرها بدون داشتن مهارتهای لازم برای ارتقا جایگاه خود رها شدهاند ترجیح میدهند تا شرایط دگرگون نشود زیرا در حکومت روشنفکران نیز جایی برای آنها نخواهد بود. به این ترتیب حکومت به راحتی از آنان استفاده میکند تا مخالفان خود را سرکوب کند.
پینوشت:
یونان در 1830از عثمانی مستقل و به کشوری سلطنتی تبدیل شد. کودتای نظامی1967 به رهبری ژرژ پاپادولوس بدون خونریزی شکل گرفت. پاپادولوس ابتدا با شاه سازش و خود را نخست وزیر خواند و اندکی بعد رژیم سلطنت را ملغی و جمهوری را برقرار ساخت و خود نخستین رییسجمهور یونان شد. 1973 کودتایی بر علیه خود پاپادولوس انجام شد و به این ترتیب چرخهای از حکومتهای نظامی و سلطه نظامیان بر یونان آغاز شد که تا کنون نیز ادامه یافتهاست.
کوستا گاوراس یکی از روشنفکران یونانی است که به فرانسه مهاجرت کرد و در واکنش به داستانهای دورغین حاکمیت یونان به ساختن فیلمهای داستانی پرداخت که تاریخ را از زبان گروههای سرکوب شده روایت میکردند.
این مطلب را ارسال کنید به ...
| < قبلی | بعدی > |
|---|
آقا رضا شما که قبول زحمت کر...
دوروغگو - ((راهپیمایی روز ق...
خون شهیدان - با سلام سعی کن...
شما خجالت نمی کشید از فرامی...
ما تا آخرین قطره خونمان دهن...
یعنی می فرمائید کهریزک و کو...
re: منطق - همه ولاييها همي...
image: ما دانشجويان ...
بياييد در ساختن ايران عزير ...
طرفداران سبزها همان هايي هس...