نيم‌نما: روزنامه صبح وب

این بخش از داستان اولیور توییست را به‌خاطر دارید؟ حتماً دارید. مگر می‌شود فراموش کرد؟ به کم بودن غذایش اعتراض داشت. ظرف کوچک‌اش را برد جلوی مأمور تقسیم غذا که با آن هیکل بزرگ و صورت بادکرده‌اش با خشم به او زل زده بود، و تقاضای غذای بیش‌تر کرد. درست است که می‌ترسید ولی سیر نشده بود و به عنوان نماینده‌ی بچه‌های همیشه‌گرسنه‌ی نوانخانه این شرایط را نامنصفانه و ظالمانه می‌دید. مردک، نه تنها قلب نداشت بلکه چون از سیری به حد ترکیدن رسیده بود، و قدرت مانور داشت و ملاقه و دیگ دست او بود، نه ضعف اولیور را می‌دید و نه تاب جسارت‌اش را داشت. این کار اولیور یعنی که راضی نشده است و توقع وضعیت بهتری دارد ولی این توقع بعضی جاها جرمی نابخشودنی است و حتی ممکن است مجازات مرگ در پی داشته باشد. غذا که هیچ، زندانی شدن هم به بدبختی‌های اولیور اضافه شد، آن هم در حالی‌که مسئول نوانخانه دائم شوکت ایزدی را توی سر اولیور و دیگران می‌زد.

روزی برای جوانی ده سال حبس بریدند و حکم به نفی بلداَش دادند، که از نگاه هر انسان شریف و حساسی مجازات زیادی بود برای جوانی که به مقتضای سن‌اش هنوز به کنار خانواده بودن محتاج است. یعنی اگر به زندان می‌رفت و به امید عدل و رأفتی که این نظام قضایی هر روز تبلیغ‌اش را می‌کند نمی‌ماند، در آستانه‌ی چهل‌سالگی از حصار بیرون می‌آمد ولی روی پاهای خوداَش. حالا ولی این جوان وجود خارجی ندارد، متأسفانه. اعلام می‌کنم که این‌جا ایران است. جایی که می‌شود به طرفةالعینی جان مردم را به‌ظاهر قانونی گرفت.

ناباورانه از خوداَم می‌پرسم: کجای دنیا تجدیدِنظر معنایی غیر از تقاضای انصاف و تدقیق می‌دهد؟ شده تا به حال از متولی، از آقابالاسَر، از رئیس، از بزرگترمان، از آن کسی که قدرتی مافوق ما دارد تقاضا کنیم در مورد ما تجدیدِنظر کند و دوباره حرف‌ها و دفاعیاتِ‌مان را بشنود؟ شده تا به حال بخواهیم منصفانه‌تر به مورد ما رسیدگی کند؟ حتماً شده. آدمیزاد جدا از این که خود را محق بداند یا نه، حتی اگر ندامت و پشیمانی هم در کار نباشد باز به دلسوزی، رحم و انصافِ نوع بشر، و آدم‌هایی چون خوداَش از همین آب و خاک امیدوار است. تلخ‌تر از این نمی‌شد. مثل این می‌مانست؛ کسی را که به یک سیلی که در گوش‌اش نواخته شده اعتراض دارد، این بار با پس‌گردنی و لگد روانه کنیم.

خانم سهرابی اینجا به خوبی موضوع را مطرح کرده و حرفی باقی نگذاشته ولی نمی‌شود به سادگی از این فاجعه گذشت. هر چه فکر کردم دیدم نمی‌توانم از چیز دیگری بنویسم. از چیزی غیر از این، که کسی که به رحمت و رأفت این حکومت امیدوار بود جان‌اش را پای امیداَش گذاشت. گذشته از آن، این یک اعدام و اقدام سیاسی بود. در واقع تنها روشی که این حکومت فاسد و محتضر پیش روی خود می‌بیند زهرچشم‌گرفتن است. پیام‌اَش این است که اگر به عدالت ما شک دارید و به حکم ما اعتراض دارید بسم‌الله، بیایید جلو تا تجدیدنظر کنیم و پوستِ‌تان را بِکَنیم.

اگر قرار است یک دادستان در مقام شاکی به تنهایی و به آسانی بتواند مرگ یک جوان را میسر کند پس وای به حال این قوه‌ی قضاییه با این دبدبه و کبکبه‌اش. چند کودک بهتر این قوه را اداره می‌کردند تا آقایان قضاتی که خود را در مقام شاه می‌بینند و دادستان را در مقام وزیر. شاهِ داستان ما، دل در گرو رفاه مردم‌اش ندارد، عدل‌گستر نیست و به این، خبث طینت وزیر درباری را هم اضافه کنید. می‌توان یک داستان نوشت. از تک‌تک وقایع به ظاهر شرعی که در این مملکتِ سوخته اتفاق می‌افتد. می‌شود داستان نوشت ولی دریغ از نقدی که بر جان‌های خاموش مؤثر بیفتد.