نيم‌نما: روزنامه صبح وب

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

نوروز در ميراث فرهنگي جهان

فرستادن به ایمیل چاپ
altبا تأیید اعضاء یونسکو در آخرین اجلاس این سازمان در ابوظبی، "نوروز" در ردیف جشن ها و آداب فرهنگی با ارزش جهانی قرار گرفت.





ثبت نوروز به عنوان ميراث فرهنگي جهان

مرجان والا، روزنامه نیم نما


چهارشنبه هشت مهر ماه 1388، چهارمين نشست کميته حفاظت از ميراث ناملموس جهان وابسته به سازمان جهاني يونسکو در ابوظبي پايتخت امارات متحده عربي برگزار شد و "نوروز" و "موسيقي ايراني" در کنار عناصر فرهنگي شش کشور ديگر به ثبت جهانی رسيد.

جشن نوروز يا جشن آغاز سال که هم‌اکنون به عنوان يکي از ميراث‌هاي فرهنگي جهان شناخته مي‌‌شود، داراي قدمتي تاريخي و اسطوره‌اي است. منابعي هم‌چون شاهنامه فردوسي و تاريخ طبري جمشيد پادشاه اسطوره‌اي ايران باستان را بنيان‌‌گذار اين جشن مي‌دانند.

جهان انجمن شد بر تخت اوي        از آن بر شده فره بر بخت اوي
به جمشيد بر گوهر افشاندند         مر آن روز را روز نو خواندند

کيومرث اگر چه به عنوان نياي ايرانيان شناخته مي‌شود اما وي و تمامي شاهان پس از وي تا زمان جمشيد دغدغه تداوم حيات را داشتند و با جمشيد است که ملت ايران با هويتي آريايي متولد مي‌شود (ساخت ابزار جنگي، ساختمان سازي، کشتي نوردي، عطرسازي، حفظ مردم از يخبندان بزرگي که اهريمن در نبرد با اهورامزدا بر زمين حاکم کرده‌بود). جمشيد کسي است که با راه‌نمايي مردم پس از اتمام يخبندان به سوي فلات مرکزي ايران مرز/فضا مقدس را برای ايرانيان به وجود آورد. نوروز، روزي است که جمشيد (همانند خورشيد) بر تخت نشست تا ديوان وي را به آسمان ببرند و با خورشيد يکي شود، به اين ترتيب روز/زمان مقدس نيز براي ايرانيان به وجود آمد.

سوال اين جا است چرا جشن يادگار اين اسطوره کهن بايد حايز اهميت باشد؟ مي‌توان سوال ديگري را براي پاسخ مطرح کرد؛ ملت‌ها چگونه شکل مي‌گيرند؟ هويت ميراثي اکتسابي و طبيعي نيست، بلکه ساخته‌مي‌شود. فرايند ملت سازي فرايندي ظريف، شکننده، پرخطر(نظير آن چه بر سر آلمان نازي آمد) و در عين حال در جهان کنوني با نقش تعيين کننده دولت‌هاي ملي بسيار حياتي است. دولت ملي يعني دولتي با مشروعيت سیاسي برخاسته از آراي مردم عمري در حدود دویست سال (شروع نسبي با انقلاب فرانسه) دارد. دلايل متعددي را مي‌توان براي موفقيت کشورهاي اروپايي در ساخت دولت ملي مطرح کرد که يکي از مهم‌ترين آن‌ها ساخت ملت بود. ملت، براي شکل‌گيري نيازمند فضايي است که با مرز مشخص مي‌شود و براي اين که  ملت مرزها را به رسميت بشناسد و پايبند و پاسدار آن باشد بايد بتواند هم خواسته‌های خود را در چهارچوب آن در آينده فرافکني کند و هم در حافظه تاريخي خود، مرزها را با نماد‌هاي فرهنگي خود پيوند بزنند و همين حافظه تاريخي مشترک است که ملتي را به يکديگر پيوند مي‌دهد. همزمان با تشکيل دولت‌هاي ملي موج گسترده‌اي به وجود آمد تا تاريخ گذشته‌ را از طريق جمع‌آوري داستان‌هاي شفاهي در ميان مردم عادي بازسازي کند.

جشن نوروز چنين روايتي است! روايتي از ملتي که از گذشته به سلامت عبور کرده و آينده روشني که در پيش رو دارد. جشن نوروز را مي‌توان جشن ملت سازي ناميد. دولت پهلوي تلاش کرد تا از چنين جشن‌هاي ملي حداکثر بهره را ببرد و مشروعيت دولت خود و ملت ايران را همانند کند و اين اشتباهي است که دولت‌هاي بعد از انقلاب نيز در ايران مرتکب شدند، آنان جشن‌هاي ملي را نماد  دولت ها(دشمنان گذشته) دانستند و در صدد حذف نورور برآمدند. اما تداوم نوروز در تمام اين سال‌ها نشان از ميراث قدرتمندي است که از آن تغذيه مي‌شود. نوروز نه تنها مي‌تواند ملت ايران را با تمام گوناگوني آن به يکديگر پيوند دهد بلکه مي‌تواند فراتر از مرزهاي سياسي و جغرافيايي، پهنه فرهنگي گسترده‌اي را به وجود آورد و مردمان کشورهاي همسايه را به دوستاني پايدار تبديل کند.


این مطلب را ارسال کنید به ...
Balatarin Donbaleh Mohandes Del.icio.us! Facebook! Digg! Google! Joomla Free PHP
  • مریم
    بالاخره آئین های اجتماعی کارکردهایی دارند که هر گروهی تلاش می کند بیشترین استفاده را از آنها ببرد؛ ملت ها به یک شیوه و دولت ها هم به شیوه ای دیگر.
    راستی دقیقا منطورتون از اینکه دولتهای بعد از انقلاب درصدد حذف نوروز برآمدند، چیه؟
  • مرجان
    بعد از انقلاب 57 نوروز نه به صورت اعلام رسمي اما با حذف نشانه‌هاي آيين نوروز در سطح عمومي(صدا و سيما و خيابان‌ها) تنها محدود به خانواده‌ها شد و پس از پايان جنگ و به ويژه در دولت هاشمي رفسنجاني بار ديگر از سوي ساستگذاران مورد نوجه قرار گرفت.
  • نصیرالدین جعفری
    "... جشن نوروز چنين روايتي است! روايتي از ملتي که از گذشته به سلامت عبور کرده و آينده روشني که در پيش رو دارد. ..."


    عجب تعبیر قشنگی نوشتید.
  • مرتضی
    اینکه یک آیین با سابقه چگونه در این همه سال این فرآیند را طی کرده است؟ مهترین سئوالی است که با خواندن این مقال از خود پرسیدم!
    آیا ثبت جهانی یک آیین می بایست شرایط خاصی را طی کند؟!
  • احمد
    به نظر شما تعریف ملت ایران چیست؟
    کردها و ترکها و ترکمانها و پشتو ها و هزاره ها هم نوروز را جشن می گیرند، آیا آنها هم جزو این ملت محسوب می شوند؟ یعنی مرزبندی اولیه مربوط به دولت هاست که ملت ها زیر مجموعه آن قرار می گیرند یا انقسام اول بر اساس ملت ها صورت می گیرد و بعد دولت ها در دل آنها قرار می گیرند. در مورد خاص ایران، ما ملتی به نام ایران می توانیم فرض کنیم که در کشورهای ایران و افغانستان و آذربایجان و ... زندگی می کنند. یا دولتی به نام ایران در نظر بگیریم که ملت هایی مثل ایرانی، عرب، بلوچ و ...در آن زندگی می کنند.
    (مثلا می دانم که ایالت کبک قانونا در کانادا یک ملت (نیشن) جدا در داخل کشور محسوب می شود)
    به نظر من جواب این سوال مهم است از آن رو که در آینده اگر ایرانیان بخواهند مسالمت آمیز و آزاد در کنار هم زندگی کنند و درجه ای از عدم تمرکز سیاسی و آزادی منطقه ای شکل دهند در درازمدت می توانند یکی از این حالات را انتخاب کنند. یا ایالات متحده ای با حضور ایران و افغانستان و ترکمنستان و و... ایجاد کنند یا کشور فدرال ایران در داخل مرز های فعلی.
  • عليرضا
    خدا شما را طول عمر دهاد. بالاخره خبرهايي خارج از دنياي چرك سياست به اين روزنامه راه پيدا كرد.
    اين اتفاق هم خبر خجسته ايست . مبارك باد
  • ناشناس
    در پاسخ به سوال مرتضي: بايد بگويم هر کشوري که بخواهد يکي از عناصر فرهنگي خود را به ثبت جهاني برساند(حوزه گسترده‌اي از آثار مکتوب و حتي شخصيت‌هاي انساني) بايد اسناد ومدارکي مبتني بر تعلق اين عنصر به فرهنگ خود را به سازمان ارائه کند. در مورد نوروز ايران مديريت هفت کشور درخواست‌کننده ثبت نوروز را بر عهده داشت و طي يک فرايند به گمانم چهارساله تعلق نوروز به پهنه فرهنگي و جغرافيايي اين کشورها و از همه مهم‌تر زنده بودن اين آيين(به طور مثال در مورد ساير جشن‌هاي ايران باستان نمي‌توان اين کار را کرد) به اثبات رسيد.
  • مرجان
    مفهوم ملت در مرزهاي سياسي و جغرافيايي تعريف مي‌شود که اگر چه ضروري است اما بسيار مناقشه بر انگيز هم به شمار مي‌آيد چون در بيشتر مواقع بر اساس موازنه قدرت ترسيم شده‌اند و در نتيجه درگيري‌ و حساسيت در مناطق مرزي همواره وجود دارد(حتي در برخي کشورهاي اروپايي). به همين خاطر من مفهوم ملت را کم به کار بردم و منظورم بيشتر يک پهنه فرهنگي بود که جغرافياي بسيار گسترده‌اي را در بر مي‌گيرد و ملت‌هاي سياسي اين پهنه در بسياري از عناصر فرهنگي و حتي زباني با يکديگر اشتراک دارند.
    تعيين چنين مرزهايي کاري بسيار ظريف و حتي ضروري است. يکي از مهمترين انتقاداتي که همواره به دولت‌هايي ايراني گرفته مي‌شد بي‌توجهي به امکانات و امتيازات داشتن چنيني متدين بالقوه‌اي است. به طور مثال بعد از فروپاشي شوروي فرصت بسيار مناسب تبديل شدن ايران به کشوري کليدي در منطقه آسياي ميانه از بين رفت.

مبدل فارسی بهنویس بهنویس: برای تبدیل پینگلیش به فارسی / ادیتور زمانه: صفحه کلید فارسی

نوشتن نظر
Your Contact Details:
نظر:
[b] [i] [u] [url] [quote] [code] [img]   
- نظر شما بلافاصله منتشر خواهد شد. نیم‌نما، امکانات اندکی دارد و براساس اعتماد و خودکنترلی اداره می‌شود. لطفا از موضوع خارج نشوید، خویشتندار باشید و الزامات بحث آکادمیک را رعایت کنید. در صورت مشاهده تخلف یا توهین به افراد، ممکن است دسترسی شما به بخش گفتگوها یا کل سایت مسدود شود.
ایمیل نیم‌نما: برای نقد عمومی روزنامه
Security
کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.
 

شناسنامه این شماره

شماره 115- چهارشنبه پانزدهم مهر 1388
سردبیر: مرجان حسینی

آدرس ایمیل خود را وارد کنید تا نیم‌نما را در میل باکس خود دریافت کنید

Delivered by FeedBurner

خویشتندار باشیم...

دوستی ها مهمترند


استفاده از مطالب بر اساس پروانه کریتیو کامنز، بدون تغییر و با ذکر منبع آزاد است .